Αν κατηγορείσαι άδικα από άδικους νόμους έλα μαζί μας στην ομάδα του cannabishellas στείλε mail στο admin@ cannabishellas.com

Έννοια της τοξικομανίας

Ας δούμε πρώτα ποια είναι η ιδιότητα αυτή που κάνει ορισμένα άτομα να αξιώνουν εύλογα ειδική νομοθετική μεταχείριση. Σύμφωνα με το άρθρο 131 του ν.1729/1987, όπως ισχύει σήμερα, όσοι απέκτησαν την έξη της χρήσης ναρκωτικών και δεν μπορούν να την αποβάλουν με τις δικές τους δυνάμεις υποβάλλονται σε ειδική μεταχείριση κατά τους όρους του νόμου αυτού. Στοιχεία λοιπόν της νομικής έννοιας της εξάρτησης είναι: α) η χρήση ναρκωτικής ουσίας, β) η διάρκεια της χρήσης επί κάποιο χρονικό διάστημα, ώστε να γίνει έξη και γ) η αδυναμία του χρήστη να αποβάλει αυτοβούλως τη σταθεροποιημένη πια συνήθεια της χρήσης. Βοηθητικό ρόλο κατά την εφαρμογή του νόμου πρέπει να παίζει και ο σχετικός ορισμός της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας. Σύμφωνα μ' αυτόν η εξάρτηση είναι μια κατάσταση ψυχική και μερικές φορές επίσης σωματική, που προκύπτει ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ ενός ζώντος οργανισμού και ενός ναρκωτικού, η οποία χαρακτηρίζεται από επιδράσεις στη συμπεριφορά ή άλλες που περιλαμβάνουν πάντοτε μια εσωτερική ώθηση για λήψη ναρκωτικών σε διαρκή ή περιοδική βάση με σκοπό τη βίωση ψυχικών εμπειριών και σε ορισμένες περιπτώσεις την αποφυγή των ενοχλήσεων που προκαλούνται από την έλλειψή της Βλ. Σ. Παύλου, Ναρκωτικά, σελ. 219.

Βασικό χαρακτηριστικό της περιγραφόμενης κατάστασης είναι η ανάγκη συνεχούς αύξησης των δόσεων, προκειμένου να επιτευχθεί το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, το οποίο ποικίλλει ανάλογα με το είδος της ουσίας (διεγερτική, κατευναστική, παραισθησιογόνα). Υπάρχουν περιπτώσεις που ο τοξικομανής φθάνει να λαμβάνει τέτοια ποσότητα, που σε ένα φυσιολογικό άτομο θα επέφερε ακαριαίο θάνατο Βλ. Α. Κονταξή, όπ.π., σελ. 145. Ενδιαφέρουσα εξάλλου από ιατρικής απόψεως είναι η γνώμη του Ιταλού ψυχίατρου Luigi Cacrini, ο οποίος απαριθμεί τα ακόλουθα χαρακτηριστικά της τοξικομανίας Βλ. Luigi Cacrin, Tossicomanie, σελ. 32, όπως παραπέμπεται από τον Σταθέα, όπ.π., σελ. 85: α) η ανάγκη συνέχισης της χρήσης της ουσίας, της οποίας η προμήθεια γίνεται με οποιοδήποτε τίμημα, β) η υπερβολική εξασθένιση οποιουδήποτε άλλου ενδιαφέροντος και της τάσης δημιουργίας διαπροσωπικών σχέσεων, γ) η αποδοχή ενός τυπικού κοινωνικού ρόλου και η υιοθέτηση δημόσιων συμπεριφορών που ανταποκρίνονται σ' αυτό το ρόλο.

Θα έγινε ήδη αντιληπτό ότι ο ορισμός της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας διακρίνει την εξάρτηση σε ψυχική και σωματική. Ο νόμος δεν κάνει κάτι τέτοιο στον ορισμό του άρθρου 13 1, το κάνει όμως στην 3, όπου ορίζει ότι οι πραγματογνώμονες πρέπει να καθορίζουν το είδος της εξάρτησης (σωματική ή ψυχική), ενώ ακόμη έμμεση αναγνώριση της διάκρισης υπάρχει στο άρθρο 14. Ως σωματική (ή φυσική) εξάρτηση θα πρέπει να νοηθεί η κατάσταση κατά την οποία η ναρκωτική ουσία έχει γίνει απαραίτητο στοιχείο των βιολογικών λειτουργιών του σώματος του χρήστη, έτσι ώστε η έλλειψη της να προκαλεί το λεγόμενο σύνδρομο στέρησης. Το σύνδρομο στέρησης είναι ευχερώς διαγνώσιμο στις οπιούχες ουσίες, όπως η μορφίνη και η ηρωίνη. Στις περιπτώσεις αυτές εμφανίζεται συνήθως 12 ώρες μετά τη λήψη της τελευταίας δόσης και περιλαμβάνει αϋπνία, διεύρυνση της κόρης των οφθαλμών, ταχυκαρδία, άνοδο της αρτηριακής πιέσεως, βίαιο χασμουρητό μέχρις εξαρθρώσεως της κάτω σιαγόνας, έντονο φτάρνισμα, δάκρυα και υγρά από τη μύτη, μεγάλη ανορεξία, αδυναμία και κατάπτωση, ναυτία, εμετό, διάρροια, ρίγη και υπερβολική εφίδρωση, ενώ μπορεί να φτάσει μέχρι την επιληπτική κρίση Βλ. εκτενή περιγραφή του συνδρόμου στέρησης σε Λ. Καράμπελα, Ο τοξικομανής εγκληματίας, σελ. 33-35. Έντονο σύνδρομο στέρησης παρουσιάζει και η εξάρτηση από βαρβιτουρικά, οπότε εμφανίζονται επιληπτικές κρίσεις, τρέμουλο, τρομώδες παραλήρημα, ψυχωσικά επεισόδια κ.ά. Διαφορετική είναι η εμφάνιση της ψυχικής εξάρτησης, η οποία μπορεί να προκληθεί από όλες τις ναρκωτικές ουσίες και προσομοιάζει περισσότερο στην εξάρτηση από το αλκοόλ και το τσιγάρο. Το άτομο έχει υποβληθεί υποσυνείδητα στην ιδέα ότι δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να απόσχει της χρήσης της ουσίας χωρίς να του συμβεί κάτι κακό. Στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει σύνδρομο στέρησης. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι στην πράξη δεν είναι πάντα εύκολη η διακρίβωση του είδους της εξάρτησης.

Η ελληνική νομολογία συνήθως παραθέτει αυτούσιο τον ορισμό του άρθρου 13 1 του ν.1729/1987. Αξίζει ν' αναφερθεί η απόφαση ΕφΑθ 1587/1995 Βλ. ΠοινΧρ 1996, σελ. 279, η οποία αναφέρει την τοξικομανία ως χρόνια δηλητηρίαση του οργανισμού και επισημαίνει την ανάγκη συνεχούς αύξησης της δόσης και τη δημιουργία ψυχικής ή σωματικής εξάρτησης. Τέλος, σύμφωνα με τη νομολογία του Αρείου Πάγου Βλ. ΑΠ 744/77, ΠοινΧρ 1978 σελ. 48, ΑΠ 979/86, ΠοινΧρ 1986 σελ. 840, δεν αρκεί η μακροχρόνια χρήση ναρκωτικών για τη στοιχειοθέτηση της τοξικομανίας, αλλά πρέπει ακόμη ν' αποδειχθεί η αδυναμία αυτοδύναμης αποβολής της έξης.

Στο άρθρο 13 4 του ν.1729/1987 ορίζονται τα πλαίσια ποινής που αντιμετωπίζει ο τοξικομανής διακινητής ναρκωτικών. Όσον αφορά στον εξαρτημένο χρήστη, αυτός παραμένει ατιμώρητος (άρθρο 134 εδ. α σε συνδυασμό με το άρθρο 121) και μόνο αν το επιθυμεί εισάγεται σε Ειδικό Θεραπευτικό Κατάστημα (άρθρο 193). Προφανώς ο νομοθέτης, λαμβάνοντας υπόψη και λόγους αντεγκληματικής πολιτικής, θεωρεί ότι ο εξαρτημένος χρήστης χαρακτηρίζεται από πλήρη αδυναμία αντίστασης στον πειρασμό της χρήσης, ενώ ο εξαρτημένος διακινητής έχει απλώς μειωμένη δυνατότητα αντίστασης στην πώληση ναρκωτικών προς εξασφάλιση της δόσης του Βλ. Ν. Παρασκευόπουλου, όπ.π., σελ. 123. Η αντιμετώπιση των πράξεων διακίνησης από τοξικομανείς μεταβλήθηκε αρκετές φορές. Με το ν.1729/1987 αντιμετωπίστηκαν όλες πλημμεληματικά, με το ν.2161/1993 αντιμετωπίστηκαν όλες κακουργηματικά, ενώ με το ν.2408/1996 διαχωρίστηκαν οι συνήθεις μορφές υπό τις οποίες εμφανίζεται να λειτουργεί ο εξαρτημένος μικροδιακινητής (βαποράκι) και αντιμετωπίστηκαν πλημμεληματικά, ενώ οι πράξεις διακίνησης που αρμόζουν σε ιδιαίτερα επικίνδυνους μεγαλεμπόρους παρέμειναν κακουργήματα. Έτσι σήμερα η αγοραπωλησία, η καλλιέργεια, η κατοχή, η μεταφορά, η αποστολή, η παραλαβή, η συντέλεση στη διάδοση της χρήσης και η πλαστογράφηση ιατρικής συνταγής χορήγησης ναρκωτικών, όταν τελούνται από τοξικομανή, τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή 200.000 5.000.000 δρχ. (άρθρο 134 εδ. β). Αντίθετα το διεθνές εμπόριο ναρκωτικών, η εισαγωγή τους σε στρατόπεδα, σωφρονιστικά καταστήματα κ.λπ., η ανάμειξή τους με τρόφιμα και ποτά, η παρασκευή ναρκωτικών, η διεύθυνση καταστήματος στα οποία γίνεται συστηματικά χρήση ναρκωτικών, η νόθευση ναρκωτικών και γενικά η οργάνωση των παραπάνω πράξεων, όταν τελούνται από τοξικομανή, τιμωρούνται με πρόσκαιρη κάθειρξη μέχρι 10 ετών και χρηματική ποινή 200.000 - 10.000.000 δρχ. (άρθρο 134 εδ. γ).
Ο Σταθέας παρατηρεί Βλ. Γ. Σταθέα, όπ.π., σελ. 100-101 ότι με την εφαρμογή του άρθρου 134 εδ. α η ανταλλαγή μικροποσοτήτων ναρκωτικών μεταξύ τοξικομανών χρηστών παραμένει ατιμώρητη, αφού θα πρόκειται για πράξη του άρθρο 121 (προμήθεια προς ιδία χρήση). Ορθότερη όμως είναι η γνώμη του Κονταξη Βλ. Α. Κονταξή, όπ.π., σελ. 151, σύμφωνα με την οποία αυτό ισχύει μόνο για εκείνον που προμηθεύεται την ουσία, ενώ εκείνος που τη δίνει υπάγεται στις διατάξεις της εμπορίας (άρθρο 5) και τιμωρείται με βάση τα εδ. Β και γ του άρθρου 134. Αξίζει να σημειωθεί ότι με την 4 του άρθρου 12 του ν.729/87, που προστέθηκε με το άρθρο 91 του ν.2721/99, ειδικά η περίπτωση που κάποιος τοξικομανής, από τη μικροποσότητα ναρκωτικών που έχει προμηθευτεί για τις προσωπικές του ανάγκες, διαθέτει σε άλλον μικρή ποσότητα για δική του αποκλειστικά χρήση κατέστη πλημμεληματική και τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών.